UKRAYNA SAVAŞI SONRASI RUSYA’NIN ENERJİ DİPLOMASİSİ

İngilizce (OpenAlex)

Düşük enerji gelirleri, siyasi kararsızlık ve kısmen başarısız lider diplomasisi 90’lı yıllar boyunca Rusya’nın küresel bir aktör olarak öne çıkmasını engellemiştir. Eski Sovyet coğrafyasındaki nüfuzunun kimi bölge ülkeleri tarafından tehdit edilmeye başladığı dönemde Vladimir Putin’in iktidara gelmesi ve yükselen enerji fiyatları dış politikanın güç kazanmasını sağlamıştır. Özellikle ABD’nin küresel liderlik iddiasına ve AB’nin çevreleme stratejisine Rusya sahip olduğu enerji gücü ile karşılık vermiştir. Bu çerçevede sürdürülen mücadelenin öne çıkan alanlarından biri de Ukrayna olmuştur. 2004 yılında Turuncu Devrim ile başlayıp, 2013 yılında Euromaidan olayları ile devam eden Rusya-Ukrayna gerginliği 2014 yılında Kırım’ın yasa dışı ilhakı ile sonuçlanmıştır. Bu dönemde Rusya uluslararası alanda birtakım yaptırımlara uğramış ve Doğu’ya Dön stratejisi çerçevesinde Asya ile iş birliğine yönelme kararı almıştır. Ancak Avrupa pazarının büyüklüğü, altyapı imkanlarının genişliği ve zaman içinde düzelen ilişkiler Doğu’nun öncelikli bir bölge haline gelmesini engellemiştir. Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesi Avrupa-Rusya ilişkilerini Sovyet sonrası dönemin en düşük seviyelerine çekmiştir. Uluslararası alanda Rusya’ya uygulanan yaptırımlar ve Moskova’nın enerji gücünü kullanmaya başlaması iş birliğini sürdürülebilir olmaktan çıkarmıştır. Avrupa Birliği hızlı bir şekilde savaşa ve savaş sonrası sürece uyum sağlayacak politikalar geliştirmiştir. Rusya’ya olan enerji bağımlılığının azaltılmasını önceleyen AB, tasarruf tedbirleri ve yeşil enerji dönüşümünün yanı sıra aralarında Norveç, Katar, Nijerya, Suudi Arabistan, ABD, Kazakistan ve Azerbaycan’ın bulunduğu bir sıra ihracat ülkesi ile enerji iş birliğini genişletmiştir. Diğer taraftan Rusya-Ukrayna savaşının gölgesinde Moskova enerji diplomasisi ise yeni bir boyut kazanmıştır. AB ile yaşanan krizin ardından Rusya bir yandan LNG üretimine ağırlık verirken diğer yandan 2014 yılındaki stratejisi kapsamında Asya pazarına yönelmiştir. Rusya yeni olmadığı ancak deneyiminin az olduğu bu pazarda Çin’in ihtiyatlılığı ile karşı karşıyadır. Çalışmanın temel tezi teknoloji ve finansmana olan ihtiyacı Moskova’nın yeni dönem enerji diplomasisinde Çin’i iş birliğinin büyük ortağına dönüştürdüğüdür. Bu kapsamda çalışma, Şubat 2022 yılından sonra Moskova’nın uyguladığı enerji diplomasisine ve etkilerine odaklanmaktadır.