SİBER İZLEYİCİ ROLLERİ VE SİBER CİDDİYET ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Türkçe

Bu çalışmanın amacı Siber İzleyici Rolleri (SİRÖ) ve Siber Ciddiyet Ölçeği'nin (SCÖ) geçerlik ve güvenirliğini incelemektir. Araştırma 2024 yılında Erzurum ilindeki liselerde yürütülmüştür. Çalışmaya dahil olacak okullar random yöntemiyle belirlenmiştir. Açımlayıcı faktör analizleri işlemleri 742 (439 Kız, 303 Erkek), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) işlemleri için de 374 kişilik (234 Kız, 140 Erkek) bir örneklem grubu kullanılmıştır. Ölçeklerin psikometrik özellikleri, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), iç tutarlılık katsayısı ve madde ayırt ediciliği yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. AFA sonucunda SİRÖ’nün toplam varyansın %71,63’ünü açıklayan 14 madde ve 4 alt boyuttan (siber mağduru destekleme, siber zorbalığı destekleme, dışarıda kalma-tepkisizlik-, siber zorbalığa karşı çıkma) oluştuğu belirlenmiştir. SCÖ ise toplam varyansın %48,96’sını açıklayan 8 madde ve tek bir faktörden meydana gelmektedir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda SİRÖ’nün dört faktörlü ve SCÖ’nün tek faktörlü yapısına ilişkin geçerliğini sınamak için DFA yapılmıştır. Sonuçlar SİRÖ’nün dört ve SCÖ’nün tek faktörlü yapısının doğrulandığını göstermiştir. SİRÖ’nün siber mağduru destekleme, siber zorbayı destekleme, dışarıda kalma-tepkisizlik-, siber zorbalığa karşı çıkma Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları sırasıyla .81, .86, .80 ve .87 olarak bulunmuştur. SCÖ’nün Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .73 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar SİRÖ ve SCÖ’nün siber izleyicilerde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.