Poetika ve Metafizik Arasında Diyalektik İlişki; Ahmedî Dîvânı Örneği

Türkçe

Bu çalışma iki temel konu üzerinden kurgulanmıştır. Bunlardan biri poetika ile metafizik arasındaki diyalektik ilişkinin incelenmesidir. Bir diğeri ise 14. yüzyıl şairlerinden Ahmedî Dîvânı’nın felsefî olarak değerlendirilmesidir. Öncelikli olarak şiir sanatı ve metafizik arasındaki diyalektik ilişki ele alınmıştır. Metafizik ve şiirin mahiyetinin ne olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Hakikati dile getirmede felsefî söylem ile şiirsel söylem arasındaki uygunluk ve farklılıklar dikkate alınılarak bu iki söylem için geçerli olabilecek diyalektik zeminin nasıllığı incelenmiştir. Aristo’nun Poetika eserine atıf yapılarak Fârâbî ve İbn Sînâ’nın şiir sanatı hakkındaki değerlendirmelerine kısaca yer verilmiştir. Daha sonra İslam sanat perspektifinde şiir konusu ele alınılarak İslam düşünce geleneğinde hakikati ifade etmede şiirin temsil gücü ve metafizikle olan ontik ve epistemik boyutu irdelenmiştir. Çalışmanın son kısmında ise Ahmedî’nin Dîvân’da yer verdiği felsefî kavram ve temalar incelenerek özellikle metafizik içeriğe sahip kavram ve konular İslam felsefesi açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca Ahmedî’nin felsefî düşüncesinin şekillenmesinde etkili olan filozof ve felsefî ekoller hakkında da birtakım tespitlere yer verilmiştir.