HÂVERNÂME / HÂVER-ZEMÎN CENKLERİNE BAZI YÖNLERİYLE BENZEYEN YENİ BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ İLE HÂVER ŞÂHI KUTÛL’UN CENGİ

Türkçe

Cenknâme, manzum veya mensur şekilde yazılan, savaş ve kahramanlık hikâyelerinin anlatıldığı eserlere verilen isimdir. Tarih boyunca Türklerin yaptığı savaşlar, onların savaşçı kimliklerinin ön plana çıkmasına sebep olmuştur. Bu durum, Türk halkının savaş ve kahramanlığa olan ilgisini artırmış ve bu konuda edebî ürünlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Türk edebiyatında, savaş ve kahramanlık hikâyeleri hususunda akla gelen en önemli isim, şüphesiz Hz. Ali’dir. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in hem damadı hem de amcası oğlu olan Hz. Ali’nin, İslam’ın yayılışı sürecindeki savaşlarda gösterdiği kahramanlıklar, Anadolu’da teşekkül eden edebiyatta yankı bulmuş ve bunun sonucu olarak onun kahramanlıklarını anlatan birçok cenknâme kaleme alınmıştır. Bu çalışmada, şairi bilinmeyen manzum bir Hz. Ali cenknâmesi incelenmiştir. Hz. Ali ile Hâver şâhı Kutûl’un mücadelesini anlatan manzum Cenknâme’nin tek nüsha üzerinden transkripsiyonlu metni oluşturulmuş; şekil, muhteva ve dil özelliklerine değinilmiştir. Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerinin hâkim olduğu ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan Cenknâme, 331 beyittir ve Hâvernâme / Hâver-zemîn cenkleriyle muhteva itibariyle bazı benzerliklere sahiptir.