Arşiv Belgeleri Işığında Erken Cumhuriyet Döneminin İki Halkevi Yapısı: Giresun ve Şebinkarahisar Halkevi

OpenAlex Türkçe

Halkevleri ve Halkodaları, 1932–1951 yılları arasında okuma yazma çalışmalarına katkıda bulunmakla birlikte Cumhuriyet ilkelerinin ülke çapında benimsenmesini hedefleyen yaygın eğitim merkezleridir. Metinde mimarlık tarihi literatüründe daha önce incelenmemiş olan Giresun Halkevi ile Şebinkarahisar Halkevi binalarının Cumhuriyet Arşivi belgeleri ışığında ortaya çıkarılması ve mimari açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Giresun ve Şebinkarahisar, önce iki ayrı il merkeziyken 1933’te Şebinkarahisar Giresun’a bağlanmış ve ilçe statüsüne getirilmiştir. Buradan hareketle çalışmanın amacı doğrultusunda Erken Cumhuriyet Dönemi’nde birbiriyle ilişkili iki kentin idari statü değişiminin kültürel kurumlara yansımasını değerlendirmek ilk hedeftir. Cumhuriyet Arşivi belgeleri, 1944 yılına kadar Şebinkarahisar’da halkevi faaliyetlerinin dağınık olarak gerçekleştiğini; bu nedenle yeni halkevi binasının projelendirildiğini göstermektedir. Giresun’da ise Fransa ve Rusya’nın ortak olarak kullandığı konsolosluk binası, Cumhuriyet Halk Fırkası’na (CHF) tahsis edilmiş, aynı zamanda halkevi olarak kullanılmıştır. Giresun’un il merkezi olması; kent merkezinde bulunan mevcut ve görkemli bir yapının (eski konsolosluk binası) hızlı bir biçimde halkevine dönüştürülmesini mümkün ve gerekli kılmış gibi görünmektedir. Buna karşın, ilçe statüsündeki Şebinkarahisar’da mevcut yapı stoğunun elverişsiz olması nedeniyle ‘Küçük A Tipi’ tip projelerinden birinin uygun görülmesi; idari statünün doğrudan mimari tercihlere yansıdığını ve ilçe düzeyinde ekonomik ve standart bir projenin önerildiğini göstermektedir. Böylelikle Erken Cumhuriyet Dönemi halkevi mimarlığının farklı örneklerini karşılaştırmalı olarak incelemek, çalışmanın ikinci hedefi olarak belirlenmiştir.