Semt Pazarlarında Sebze Olarak Satılan Haşhaş (Papaversomniferum L.) Bitkilerinin Alkaloid İçerikleri

OpenAlex Türkçe

Bu calisma; Usak ili semt pazarlarinda, rozet olusturma doneminde toplanip, taze olarak, satilan hashaslarin alkaloit iceriklerinin belirlenmesi amaciyla yapilmistir. Hashasin; kuru kapsulleri icerdigi alkaloitleri sebebiyle ilac endustrisinde ayrica, tohumlarindaki yagi ve proteini ise insan ve hayvan beslenmesinde oldukca onemlidir. Usak ve yoresinde; halk arasinda rozet yaprakli donemde taze olarak tuketilmesi aliskanligi nedeniyle sebze olarak tuketilmesi de soz konusudur. Bu calisma icin, erken ilkbahar aylarinda Usak ilinin cesitli koylerinden (Hocalar, Hatipler, Gure, Yavu Koyu, Koyunbeyli) getirilerek semt pazarlarinda, rozet yaprakli donemde taze olarak satisi yapilan hashaslardan bitki ornekleri satin alinmistir. Satin alinan bitki ornekleri uzerinde bitki boyu, yaprak sayisi, yaprak eni gibi karakterlerde olcumler yapilmis ve sonrasinda bu bitkiler kurutulup ogutulmustur. Kuru kok,  kuru yaprak ve surgun halindeki bitki aksaminda alkaloit icerigi 3 tekrarlamali olarak (% Morfin, Kodein, Tebain, Noskapin) HPLC cihazinda belirlenmistir. Elde edilen bulgulara gore toplanan numunelerin tamaminda morfin (1,1-3,8 mg/gr ya da % 0,11-0,38); tebain (0,0-0,024 mg/gr ya da % 0-0,0024); noskapin (0-0,036 mg/gr ya da % 0-0,0036) ve kodein (0-0,096 mg/gr ya da % 0-0,0096) arasinda degismistir. Belirlenen ozelliklerin korelasyon analizleri de yapilmistir. Bu sonuclara gore numunelerin morfin iceriklerinin yuksek oldugu belirlenmistir. Ozellikle yuksek morfinli cesitlerin taze olarak tuketilmesinde dikkatli olunmasi gerektigi soylenebilir.