İnşaatın Siyaseti: 17. Yüzyıl Osmanlı Kudüs’ünde Hristiyanların Kutsal Mekanlarında Yapı İzinleri

Türkçe

Bu makale, 17. yüzyılda Osmanlı Kudüs’ünde Hristiyanlara ait kutsal mekanlarda gerçekleştirilen inşa ve tamir faaliyetlerini, yapı izinleri üzerinden mekanın yönetimi ve Osmanlı devlet politikasının yerel düzeydeki yansımaları bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, bu izinleri mimarî ve teknik işlemlerden ibaret saymayıp kutsal mekanın sınırlarının, kullanım biçimlerinin ve sürekliliğinin Osmanlı idaresi tarafından nasıl tanımlandığını ve denetlendiğini ortaya koymaktır. Makale, mekanın kutsal, sembolik ve toplumsal olarak üretildiğini vurgulayan kuramsal yaklaşımları, tarihsel bağlamı açıklayıcı bir çerçeve olarak kullanmakta; bu kavramları sınamaktan ziyade, belge temelli analize kavramsal bir dil kazandırmayı hedeflemektedir.İnceleme; merkezî idare kararlarının yerel düzeydeki dolaşımını izlemeye imkân veren mühimme defterleri ile bu kararların uygulama safhasını belgeleyen Kudüs şer‘iyye sicillerine dayanmaktadır. Bu doğrultuda yöntem; izin süreçlerinin işleyişini, taleplerin gerekçelendirme biçimlerini ve denetim mekanizmalarını her iki kaynak türü üzerinden eş zamanlı ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeye odaklanmaktadır.Belgeler, inşa ve tamir taleplerinin çoğunlukla kadim kullanım, zaruret ve mevcut düzenin korunması gibi gerekçelerle dile getirildiğini göstermektedir. Bu açıdan izinler kutsal mekanların fiziki devamlılığını sağlarken, cemaatler arası ilişkileri ve yerel müdahaleleri sınırlayan bir idarî araca işaret etmektedir. Çalışma, Osmanlı Kudüs’ünde yapı izinlerini, kutsal mekanın idaresine ilişkin kararların alındığı, müzakere edildiği ve uygulamaya aktarıldığı özgül bir uygulama olarak ele almakta, erken modern dönemde mekan, iktidar ve düzen arasındaki ilişkilere dair temkinli bir okuma önermektedir.