Kutsal Topraklar, Kurgusal Kimlikler: George Sandys’in Kudüs Seyahatnamesinde Osmanlı Coğrafyasının Temsili ve İngiliz Proto-Oryantalizmi

İngilizce (OpenAlex)

Bu makale, George Sandys’in 1615 tarihli hac seyahatnamesi A Relation of a Journey an Dom.1610. adlı eserinin Kudüs kitabını erken modern İngiltere’de proto-oryantalist seyahat yazınının erken bir örneği olarak incelemektedir. Sandys’in anlatısını dönemin imparatorluk ve din söylemleri bağlamında konumlandırmaktadır. Onun Osmanlı coğrafyasına, kutsal mekânlara ve farklı dinî topluluklara dair temsillerinin, 17. yüzyılın başlarında İngiliz kimliğinin inşasına nasıl ideolojik işlevler yüklediğini analiz eder. Yakın okuma ve kültürel-tarihsel bir yaklaşımla yürütülen bu inceleme, Sandys’in görünüşte nesnel betimlemelerinin daha geniş bir politik amaca hizmet ettiğini, İngiliz Protestan değerleriyle Doğulu adetler ve inançlar arasında karşıtlık kurarak İngiliz kimlik inşasına argüman sağladığını saptamıştır. Eserin, çağdaşı metinler ve modern oryantalizm kuramlarıyla birlikte ele alınması ile Sandys’in yalnızca bir gezgin ya da gözlemci değil, dönemin kolonyal ve dinî söylemlerini şekillendiren erken bir aktör olduğu değerlendirilmiştir. Bu çalışma metindeki coğrafi temsil stratejilerini ve söylemsel yapıları analiz ederek erken modern İngiliz kimliğinin inşasında Osmanlı coğrafyasının, insanlarının, dininin ve kültürünün nasıl araçsallaştırıldığını tartışır. Bu bağlamda İngiliz kimlik üretimini karşıtlık üzerinden sağlayan yazarın kutsal bölgeler ve Hristiyanlığı da İngiliz- protestan merkezli olarak idealize etmek için Müslüman, Yahudi, Doğu Hristiyanı, Katolik prototipleri yaratması ve söylem üretimi incelenir. Bir Rönesans yazarı olan Sandys’in antikiteyi dini, kültürel ve politik söylem üretiminde kullanışını ele alır. Sonuç olarak bu seyahatnamenin dini, kültürel ve politik söyleme katkısı yeniden ele alınarak erken dönem seyahat yazınının İngiliz ulusal kimliğinin oluşumundaki kurucu etkisine dikkat çekilir ve tarih inşasındaki rolü incelenir.