Kültürel Dil Bilim Bağlamında Kutadgu Bilig MetaforlarıThe Metaphors of Kutadgu Bilig in the Context of Cultural Linguistics

Türkçe

Öz:Bu çalışmada Kutadgu Bilig'deki kültürel metaforlar ele alınmıştır.Kültürel dil bilim ve bilişsel dil bilim bağlamında metafor konusu ve yöntemleri açıklanarak Kutadgu Bilig metninden hareketle örneklendirilmiştir.Kültürel dil bilimin çalışma alanını kültürel şema ve kültürel kategoriler yanında kültürel metaforlar oluşturmaktadır.Kültürel dil bilim bir toplumun kültürünün dilsel açıdan aktarımı üzerinde durur.Kültürel dil bilim kültürel metaforların bir toplumun yaşayış, algılayış, düşünce yapısını içerisinde barındırdığını bunun yanında bilişsel temellerinin olduğunu da savunur.Çalışmanın giriş kısmından sonra kültürel dil bilimi ve metaforları hakkında tanım, açıklama ve yöntemleri hakkında bilgiler verilmiştir.Kültürel metaforların bilişsel bağlamda oluşumları (somutlaştırma, kapsayıcılık, yönelme) ve bunların kültürel bağlamda nasıl yorumlanabileceği örneklerle tartışılmıştır.Açıklamalardan sonra Kutadgu Bilig'de yer alan soyut kavram ve değerler, ölüm ve yaşam kavram alanı, sosyal yaşam, yönetim, şahıs adları ve hitaplar kavram alanlarına giren metaforik ifadeler sınırlı olarak bilişsel ve kültürel bağlamda açıklanmıştır.Sonuç kısmında ise açıklanan metaforlardan hareketle adı geçen kavramların bilişsel ve kültürel görünümleri kısaca açıklanmıştır.Kutadgu Bilig'de bilişsel açıdan yönelim, kapsam, yer alanları, varlık-madde, kişileştirme metaforları, kültürel açıdan ise tarihsel, dinî, kök metaforlar sistemli bir şekilde yer almaktadır.Çalışmanın sınırlılığı açısından burada sadece belli başlı kültürel metaforlara yer verilmiştir.