Osmanlı Mutfak Kültürüne Dair Muhtasar Bir Risale

Türkçe

Tarihsel arka planın ve zengin bir birikimin ürünü olan Türk mutfağı içinde Osmanlı mutfağının yeri önemlidir. Osmanlı mutfağı, temeli Orta Asya ve Selçukluya dayanan, Anadolu’da kendinden önce var olan uygarlıkların da mutfak kültürlerinden beslenerek zenginleşen ayrıca kendi çok uluslu ve çok dinli yapısını da yansıtan bir çeşitliliğe sahiptir. Çalışmamıza konu olan ve Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Esad Efendi 3384 numarada bulunan ve adı “Meyvelerin Hikmetleri Hakkında Risâle” olarak kaydedilen eser, içerik açısından Osmanlının zengin mutfak kültürünün özelliklerini taşımaktadır. Müellifi, müstensihi, istinsah tarihi ve yeri bilinmeyen risalenin kaleme alınması esnasında Osmanlı sahasında farklı kişiler tarafından birçok kez yazılmış müfredat konulu eserlerden de yararlanılmıştır. Çalışmada, risalenin bu bağlamda yaralanıldığı düşünülen müfredat eserleriyle olan benzerliği çeşitli örneklerle detaylandırılmış ve risalenin kaynaklarının ortaya konması amaçlanmıştır. İçerik olarak pratik, kullanışlı, öz ve çoğu gündelik hayatta karşımıza çıkan yiyecek ve içeceklerin yer aldığı risalede meyveler, hububatlar, bakliyatlar, sebzeler, otlar ve baharatlar, süt ürünleri, yumurtalar, etler, balıklar, sakatatlar, yemekler, sular, tatlılar, ekmekler, şerbetler ve alkollü içkiler olmak üzere on beş kategoriye ayırabileceğimiz yüz beş tane unsurun tabiatından, faydasından, zararından ve zararının ortadan kaldırılmasında etkili olan diğer yiyecek ve içeceklerden bahsedilmiştir. Çalışmada, önce Türk mutfak kültürüne değinilmiş ardından risalenin ismi, nüsha bilgileri, muhtevası ve imla özellikleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve son kısımda risale metnine yer verilmiştir.