Hellespontus Eyaleti’nin Kilise Örgütlenmesine Kısa Bir Giriş: Geç Antikçağ’da Kyzikos Metropolitliği

OpenAlex İngilizce

Roma İmparatoru Diocletianus (284-305) tarafından gerçekleştirilen idari düzenleme sırasında kurulan Hellespontus Eyaleti; kuzeybatı Anadolu’da, kabaca antik Mysia ve Troas bölgesi sınırlarını kapsamaktadır. Eyaletin başkenti ise Kyzikos’tur. Kent, aynı zamanda eyaletin metropolitlik merkezidir. 7. yüzyılda eyalet düzenlemesi kaldırılarak, Doğu Roma İmparatorluğu toprakları askeri karakterli Thema’lara ayrılsa da eyalet bölümlenmesi dini örgütlenmede kullanılmaya devam edilmiş, dini örgütlenme için Hellespontus Metropolitliği varlığını sürdürmüştür. Çalışmamızda Geç Antikçağ’ın dini ve sivil idaresini konu alan kaynaklardan ve aynı konularda yazılmış modern literatürden yararlanılarak genel hatlarıyla Kyzikos Metropolitliği incelenmektedir. Kilise örgütlenmesi, bu örgütlenmeye etki eden teolojik tartışmalar, Kyzikos Metropolitliği’ne bağlı piskoposluk merkezleri ve Kyzikos Metropolitleri, değinilmesi amaçlanan belli başlı konulardır. Ayrıca literatürdeki veriler doğrultusunda Kyzikos Kilisesi’nin dinsel tartışmalardaki rolüne dair de bilgiler ortaya konmaya çalışılacaktır.