Türk-Osmanlı Minyatürlerinin Bilgi Görselleştirme Aracı Olarak Değerlendirilmesi

İngilizce (OpenAlex)

Osmanlı tarihi boyunca oldukça önem verilen el yazmaları, görsel dilin etkin araçları olan minyatürlerle derinlik kazanmıştır. Minyatür sanatı, yalnızca bir sanat formu ya da gelenek değil, aynı zamanda dönemin toplumsal yapısını, siyasi olaylarını ve kültürel değerlerini disiplinler arası köprüler kurarak görselleştiren ve tarihî belleğin oluşmasına katkı sağlayan bir anlatım biçimidir. Sanatsal ve belgesel niteliğindeki değerlerinin yanı sıra minyatürler, Osmanlı kitap sanatında görsel bilginin düzenlenmesi ve sunumu açısından önemli bir yer tutmakta ve günümüz bilgigrafi tasarım anlayışına benzer yapısal özellikler barındırmaktadır. Bu çalışma, literatürde eksikliği görülen, Türk-Osmanlı minyatür sanatının bilgigrafiyle ilişkisini inceleyerek, minyatürlerin bilgi görselleştirme ve aktarımındaki rolünü değerlendirmektedir. Araştırmada yöntem olarak, nitel araştırma yöntemlerindeki veri toplama tekniği olan görsel doküman analiziyle betimleyici bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışma, bilgi aktarımına odaklanan Türk-Osmanlı minyatürleriyle sınırlandırılmış ve üslup özelliklerinin en belirgin ve tutarlı şekilde gözlemlenebildiği dönem olması nedeniyle inceleme evreni klasik dönem eserleriyle sınırlandırılmıştır. Bilgigrafiye ilişkin tanımlar ve literatürdeki araştırmalar doğrultusunda, tarihsel ve çağdaş bilgigrafi yaklaşımları göz önünde bulundurularak beş temel kategori belirlenmiş ve Türk-Osmanlı minyatürlerinin bilginin görsel olarak aktarımında sistematik ve bilinçli bir yapı barındırdığı ve modern bilgigrafi tasarımının temel bileşenleriyle anlamlı benzerlikler taşıdığı tespit edilmiştir.