Hatırlayan Şair: Türk Şiirinde Erken Modern ve Modernist Bellek Algısı

Türkçe

İnsanoğlu için gizemini hâlâ koruyan bellek, bireysel ve toplumsal yaşamımızı sağlıklı bir şekilde sürdürebilmemiz için hayati bir konumdadır. Bahsedilen önemiyle koşut olarak bellek çalışmaları nörobilim ve psikoloji alanlarında bilhassa yarım yüzyıldır artarak devam etmektedir. Belleği bilimsel yollarla anlama çabasının yanı sıra genelde edebiyatçılar özelde ise şairlerin belleğin ne olduğuna, sınırlarına, özelliklerine eserlerinde edebî düzlemde yer verdikleri gözlemlenir. Öyle ki Jonah Lehrer gibi bazı araştırmacıların ortaya koyduğu gibi belleğe dair birçok gizeme, bilim insanlarından önce sanatçılar sezgisel olarak cevap bulmuşlardır. Ancak yazar ve şairlerin belleği farklı açılardan alımladıklarının altını da çizmek gerekir. İfade edilen çerçevede bu yazıda modern Türk şiiri ekseninde şairlerin belleğe yönelik farklı algıları, erken modern ve modernist kavramları temel alınarak iki ana düzlem üzerinden yorumlanmıştır. Makalede öncelikle erken modern ve modernist bellek algılarının ne olduğu ve hangi özellikleri taşıdığına dair kuramsal bir perspektif geliştirilmeye çalışılmıştır. Ardından örneklem olarak seçilen şairlerin metinleri üzerinden bellekle ilgili bu iki karşıt algının izi sürülmüştür. Çalışmada, geliştirilen bu kuramsal çerçeveden hareketle seçilen şairlerin şiir evrenlerine ve modern Türk şiirindeki bellek kavrayışına farklı bir bakış açısı sunulması hedeflenmiştir.