Türkiye’de geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarıyla ilgili yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi: Tanımlayıcı bir araştırma

İngilizce (OpenAlex)

Amaç: Bu çalışma, Türkiye’deki tıp fakültelerinde 2015-2025 yılları arasında yapılmış lisansüstü tezleri inceleyerek geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) uygulamalarına yönelik akademik araştırmaların kapsamını, eğilimlerini ve yöntemsel özelliklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırmada, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Veri Tabanı’ndan “akupunktur”, “ozon”, “fitoterapi”, “proloterapi” gibi anahtar kelimelerle yapılan tarama sonucu 239 tez çalışması incelenmiştir. Tezler, tez türü, ana bilim dalı, yapıldığı il ve üniversite, danışman unvanı, araştırma türü, örneklem özellikleri, kullanılan ölçekler ve yayın durumu gibi değişkenler açısından analiz edilmiştir. Tanımlayıcı veriler sayı ve yüzde olarak sunulmuştur. Bulgular: İncelenen tezlerin %73,6’sı tıpta uzmanlık tezlerinden oluşmaktadır. Çalışmaya dahil edilen tezlerin yıllara göre dağılımına bakıldığında, yıllar içinde bir artış olduğu tespit edilmiştir. En çok tez Aile Hekimliği (%34,3) ve Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (%17,2) alanlarında yapılmıştır. Konu dağılımında ozon tedavisi (%24,6) ilk sırada yer alırken, bunu akupunktur (%13,3) ve proloterapi (%10,0) izlemektedir. Tezlerin %55,2’si deneysel araştırma türündedir; ancak örneklem tekniği %56,9 oranında belirtilmemiştir. Tezlerin yalnızca %25,1’i akademik dergilerde yayımlanmıştır. Yayın yapılan dergilerin indekslerine bakıldığında, en fazla dergi SCIE indeksine kayıtlıdır (21 dergi, %35,0). Sonuç: Türkiye’de GETAT alanına yönelik akademik ilgi son yıllarda artış göstermiştir. Ancak, literatür hâlâ sınırlı olup tezler belirli uygulama alanlarına yoğunlaşmaktadır. Araştırmaların metodolojik şeffaflığının artırılması, konu çeşitliliğinin geliştirilmesi ve uluslararası düzeyde yayın potansiyelinin güçlendirilmesi, alandaki bilimsel üretimin niteliğini artırmak adına önem arz etmektedir. Ayrıca, gelecekteki araştırmalar kanıta dayalı GETAT uygulamalarını desteklemek amacıyla metodolojik titizliği artırmaya ve uluslararası iş birliğini teşvik etmeye odaklanmalıdır.