Fosforla Zenginleştirilmiş Koyun Yünü Uygulamalarının Marul Bitkisinin Gelişimi ve Besin Elementi Alımına Etkileri

Türkçe

Tarımsal üretim neticesinde ortaya çıkan ve yapı, giyim, yem, yem katkı maddesi gibi öncelikli kullanım alanlarında değerlendirilemeyen atıklardan birisi de koyun yünüdür. Ülkemizde her yıl yaklaşık olarak 100 bin ton atık koyun yünü ortaya çıkmakta ve bu materyal doğru değerlendirilmediğinde önemli derecede çevre kirliliğine sebep olabilmektedir. Bileşimindeki keratin aminoasidi nedeniyle önemli düzeyde azot içeren koyun yününün bitkilere besin maddesi alımını teşvik edebileceği düşünülmektedir. Bu bilgiden hareketle kurgulanan bu çalışmada koyun yünü önce alkali bir çözelti ile hidrolize edilmiş, sonrasında ise fosforla zenginleştirilmiştir (P-Yün). Çalışmada artan düzeylerde (0, 1, 2 ve 4 g kg-1) uygulanan P-Yün’ün marul bitkisinin gelişimi ile besin elementi (N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Zn, Mn ve Cu) konsantrasyonu ve alımına etkisi sera koşullarında araştırılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, artan dozlarda uygulanan P-Yün bitkide kuru ağırlığı, P ve K konsantrasyonlarını artırırken, N, Ca, Fe ve Mn konsantrasyonlarını azaltmıştır. Diğer taraftan, P-Yün uygulamaları ile kontrole göre daha yüksek besin maddesi alımları belirlenmiştir. Bu haliyle koyun yünü ve bundan elde edilecek çeşitli gübrelerin tarım alanlarında gübre materyali olarak değerlendirilmesi, çevre kirliliği riskini azaltabileceği gibi yerel kaynaklardan gübre elde edilmesini sağlayarak hem tarım topraklarımızda verimliliği artırabilecek hem de kimyasal gübrede dış ülkelere olan bağımlılığımızı azaltabilecek bir potansiyel taşımaktadır.