KORUYUCU AİLE SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNDE YENİLİKÇİ BİR MODEL ÖNERİSİ: KORUYUCU AİLE KOORDİNASYON MERKEZİ

OpenAlex İngilizce

Koruyucu aile hizmetleri, aile ortamından uzak kalan çocukların gelişimsel, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sunulan temel alternatif bakım modellerinden biridir. Türkiye’de bu hizmet modelinin uygulanmasında koordinasyon eksikliği, parçalı yapı ve sürdürülebilirlik sorunları dikkat çekmektedir. 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesi ve 12. Kalkınma Planı (2024–2028) ile Türkiye Yüzyılı Vizyon Belgesi’nde aile temelli bakımın güçlendirilmesine yönelik hedeflerin yer alması, koruyucu aile hizmetlerinde niteliksel dönüşüm ihtiyacını bir kez daha gündeme taşımıştır. Bu çalışma, Türkiye’de koruyucu aile hizmetlerinin mevcut yapısını inceleyerek, sistemdeki dağınıklık, koordinasyon eksiklikleri ve standartlaşma sorunlarına çözüm üretmek amacıyla Koruyucu Aile Koordinasyon Merkezi (KAKM) modelini önermektedir. Modelin kuramsal temeli, Bowlby’nin bağlanma kuramı ile Bronfenbrenner’in ekolojik sistemler yaklaşımına dayandırılmıştır. Bu teorik çerçeve, çocuğun duygusal güvenliği ile sosyal çevresi arasındaki bütünsel etkileşimi merkeze almaktadır. Ayrıca model, uluslararası alanda, merkezileşmiş ve uzmanlaşmış koruyucu aile uygulamalarından esinlenerek geliştirilmiştir. Literatür, mevcut sistemde eşleştirmelerin çoğunlukla demografik ölçütlere dayandığını, çocuk görüşünün standart biçimde kayda alınmadığını ve izleme–süpervizyonun iller arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Model önerisi başvuru ve eşleştirme, eğitim ve gelişim, izleme ve süpervizyon gibi birimlerle çok aktörlü, disiplinler arası ve veri temelli bir koordinasyon ağı sunmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak önerilen model, çocukların yüksek yararını gözeten, aile temelli bakımın güçlendirilmesini önceleyen ve ulusal politikalarla uyumlu özgün bir kurumsal model olarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.