Evolving legal and institutional frameworks of neoliberal urban policies In Turkey

OpenAlex · İngilizce

Bu çalışmada Türkiye’de neoliberal kentsel politikaların yasal ve kurumsal yapısının son otuz yılda geçirdiği değişimler incelenmektedir. İncelemede merkezi ve yerel yönetimler arasındaki yetki ve güç kaymalarına vurgu yapılarak, farklı toplumsal aktörlerin karar verme süreçlerine katılımına dikkat çekilmektedir. Türkiye’de farklı aşamalarla biçimlenen neoliberal kentsel politikalar, çekilme (roll-back) ve açılma (roll-out) aşamaları kapsamında tartışılmaktadır (Peck ve Tickell, 2002). Birinci aşama, 1980’li yıllarda başlayan çekilme aşaması, devlet müdahalelerinin piyasalardan geri çekilmesini ifade etmektedir. Denetimlerin azaltılması ve serbestleştirme süreçleri de bu aşamada gündeme gelmektedir. İkinci aşamada, bunu izleyen açılma aşamasının yer alması öngörülmektedir. Bu aşama, farklı toplumsal aktörleri karar verme mekanizmalarına yaymayı hedefleyen yasal ve kurumsal yeniden yapılanmaları ve yönetişim süreçlerini içermektedir. Türkiye’de özellikle 2000’li yılların başında Avrupa Birliği mevzuatına uyum sağlama çalışmalarıyla hız kazanan yasalve kurumsal yeniden yapılanma girişimleri, kentsel politikalar bağlamında da değişimlere uğramıştır. Bu makalede Türkiye’de neoliberal kentsel politikalar kapsamında birinci aşamaya ilişkin uygulamaların görece etkili olduğu ancak ikinci aşamanın uygulamada karşılık bulamadığı tartışılmaktadır. Neoliberal politikalar, öncelikle rekabeti destekleyen serbest piyasa mekanizmaları kapsamında devletin geri çekilme aşamasında uygulanırken, karar verme mekanizmalarını açarak toplumsal aktörlere yayma aşaması gerçekleşememiştir. Çalışmada farklı ülkelerde neoliberalizmin açılma aşamalarında yönetişim süreçlerinin merkezi ve yerel yönetimlerle diğer toplumsal aktörler arasındaki ilişkileri etkileme biçimleri de ele alınmaktadır. Bu anlamda farklılaşmış ve bağlam-bağımlı olan süreçlerin merkezi yönetimlerle ilişkilerindeki farklılıklara dikkat çekilmektedir. Türkiye’de de merkezi ve yerel yönetimler arasındaki yetki ve güç dağılımındaki değişimler kentsel politikaları ve kentte yaratılan değerin yeniden dağıtımını etkilemeyi sürdürmektedir.