The original synthesis of new construction technologies in the beginnings of 20th century: Architect Kemalettin's Vakif Han I and Hennebique System

OpenAlex İngilizce

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında yapım teknolojisinde yaşanan önemli gelişmelerin Osmanlı başkentinde etkisini göstermesi için 20. yüzyılın başlarını beklemek gerekmiştir. Yapım teknolojisi açısından bir geçiş dönemi olarak nitelendirilebilecek o yılların önemli isimlerinden birisi olan Mimar Kemaleddin, tasarlayıp inşa ettiği binalarında dönemin gelişen yapım teknolojilerinden ustalıkla faydalanmış ve mimari üslubunda olduğu gibi yapım tekniği açısından da özgün eserler ortaya koymuştur. Vakıf hanlar dizisinin ilki olan I. Vakıf Han, barındırdığı kârgir, erken betonarme (Hennebique) ve çelik taşıyıcılarla dönemin tüm yapı malzemesi ve tekniklerini sentezleyen önemli bir eserdir. Bu çalışma kapsamında, arşivlerden elde edilen özgün projeler ile mevcut bina karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve binanın özgünlüğünü koruduğu gözlenmiştir. Özgün projeler ve yerinde yapılan karşılaştırmalı incelemeler sonucunda, binanın yapımında kârgir, erken betonarme (Hennebique Sistem) ve çelikle oluşturulmuş kompozit elemanların kullanıldığı belirlenmiştir. Karma bir taşıyıcı sisteme sahip olan I. Vakıf Han, sadece üslubu ve mimarisiyle değil, aynı zamanda kullanılan yapım teknikleriyle de korunması gerekli özgün niteliklere sahip bir kültür varlığıdır. Bununla birlikte son zamanlarda önemli işlev değişikliklerine sahne olan dönem yapılarında kullanılan özgün ve ender nitelikteki yapım teknolojileri yenilenerek kaybedilmektedir. Osmanlı’nın geç dönem mimarisindeki değişime aracılık etmiş olan geçiş dönemine ait binaların inşaatında kullanılan yapım tekniklerinin irdelenmesi yoluyla dönem yapılarının daha iyi anlaşılması, bu tekniklerin özgün haliyle korunabilmesi adına farkındalık oluşturması ve korunması için teşvik edici bilgiler sunması sebebiyle koruma alanına katkılar sağlamaktadır.