TÜRK HUKUKUNDA SAMPLING: SES KAYITLARINDAN BÖLÜMLER KULLANILARAK YENİ ESER YARATMANIN TELİF HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

OpenAlex Türkçe

Günümüzde müzik piyasasında oldukça sık kullanılan ve kısaca belirli bir ses kaydının bir bölümünün yeni bir ses kaydında mekanik veya dijital olarak kullanılması olarak tanımlanabilen sampling (örnekleme) tekniği uygulamada telif hakkı uyuşmazlıklarına konu olabilmektedir. Zira bu noktada izinsiz olarak yapılan örneklemeler eser sahibinin ve özellikle de fonogram yapımcılarının mali haklarını ihlal etme riski taşımaktadır. Dünya genelindeki telif hakkı sistemlerine bakıldığında, sampling tekniğinin ihlal yaratıp yaratmadığı açısından hukuki bir kesinliğin bulunmadığı görülmektedir. Nitekim ABD hukukunda bazı mahkemeler, sampling tekniği ile alınan en küçük ses parçalarının de minimis istisnası kapsamında kalabileceğini kabul ederken, bazıları ise de minimis istisnasının sampling tekniği açısından uygulanamayacağını savunmaktadır. AB hukukunda da ABAD tarafından verilmiş olan Pelham Kararı ile iki saniyelik kullanılan bir sample dahi çoğaltma işlemi olarak nitelendirilmiştir. Türk hukukunda ise doğrudan sampling tekniği ile ilgili bir yargı kararı bulunmamakla beraber konunun özellikle işleme ve çoğaltma hakkı kapsamında değerlendirilebileceği ve yine 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yer alan iktibas serbestisi kapsamında ele alınabileceği söylenebilecektir. Bu sebeplerle çalışmada, sampling tekniğini telif hakkı kapsamında ele alan ABD ve AB hukukunda verilmiş önemli yargı kararları dikkate alınarak, Türk hukukunda konuya uygulanabilecek düzenlemeler incelenmiştir.