Değerler ve Kent: Gençlik Verilerinde 99’dan 2024’e Benzerlik ve Farklıklar Üzerine Bir Değerlendirme

OpenAlex · Türkçe

Kentleşme süreci, bireylerin özgürlük, eşitlik, hoşgörü ve çevresel duyarlılık gibi demokratik değerlere yönelimlerini artıran veya dönemin sosyoekonomik koşullarına bağlı olarak bu yönelimleri dönüştüren bir etkiye sahiptir. Günümüzde kentsel bilinçle ilişkilendirilen temel referans noktaları genellikle demokratik değerleri de hatırlatan katılım, çevrecilik, cinsiyet eşitliği, çoğulculuk, hoşgörü gibi başlıklarda kendisini göstermektedir. Burada söz konusu etki; siyasal ve kültürel olarak demokrasinin, ekonomik olarak ise kapitalizmin yaygınlaşması ile yakından ilgilidir. Bu genel etkilerin mikro düzeyde bireylerin değerler alanına yansıdığı bilinmektedir. Söz konusu yansımalar zaman ve mekan ilişkilerinden etkilenerek toplumlara göre farklılıklar gösterir. Bu çalışmada üniversite gençliğinin değerlerini eş zamanlı olmayan fakat aynı ölçme aracıyla ölçen veri setleri üzerinden, değer yönelimlerinde ortaya çıkan niceliksel farklara değinilecektir. Dolayısıyla bu çalışma kapsamında analize konu olan veriler Schwartz’ın (1992) değer yönelimleri ölçeğinin kullanıldığı, 1999’dan 20024’e farklı zaman dilimlerinde gerçekleştirilmiş 3 üniversite gençliği araştırması verilerinden elde edilmiştir. Çalışmada demografik veliler ve aile yapısındaki değişimlerin yanında modern kentsel değerlere ilişkin seçilen ifadelere verilen önem derecelerinin değişimi yıllar açısından analiz edilmiştir. Analizler genel olarak değerlendirildiğinde yıllar içerisinde bireysel ve etik değerlerden güvenlik, refah ve sorumluluk gibi başkalarını da ilgilendiren kolektif değerlere yönelimin olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan güvenliğin yanında ait olma hissinin yıllar içerisinde üniversite gençliği için artan önemi, küresel ve yerel ölçekte yaşanan ekonomik ve politik durumlara dair yansımaları akla getirmektedir. Doğa ile birlik, çevreci olmak ve heyecan verici bir yaşam gibi değer yönelimi ifadelerinin yıllar içerisinde azalan önem dereceleri, gençlik için bireysel önceliklerin değiştiğini ve pragmatik kaygıların ön plana çıktığını düşündürmektedir.