Ankara Türkülerinde Psikolojik Motifler: Nitel Bir İçerik Analizi

OpenAlex Türkçe

Türküler, aşk ve ayrılık gibi yoğun duygusal deneyimlerin yanı sıra sabır, tevekkül, dua ve ritüel ‎davranışlar aracılığıyla bireyin psikolojik ve manevi başa çıkma mekanizmalarını da ifade ‎etmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Kültür ve Turizm Bakanlığı repertuvarında yer ‎alan Ankara yöresi türkülerindeki psikolojik ve manevi motifleri nitel içerik analizi ‎yöntemiyle sistematik biçimde incelemek ve bu motiflerin bireysel ile toplumsal düzeyde ‎taşıdığı anlamları ortaya koymaktır. ‎Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2025 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sayfasında yer alan Ankara Türküleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfasında yer alan ve yöresel olarak “Ankara Türküleri” olarak tanımlanmış olan 22 türkü psikolojik motifler açısından incelenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında, araştırmanın amacına uygun olarak, hangi türkülerin araştırmaya dahil edilip edilmeyeceği ile ilgili yapılan değerlendirmelerde, yerel olarak çok sayıda türkünün ifade edildiği ve kullanıldığı görülmüştür. Ancak bu türkülerde, yaygınlık, tanınmışlık ve birer kültürel miras örneğini yansıtmaları bakımından sınırlama yapılmış olup, bu sınırlama Kültür ve Turizm Bakanlığı sayfası ile sınırlandırılmıştır. Bu sayfada yer alan ve Ankara özelindeki bütün türküler araştırmaya dahil edilmiş olup, türkülerdeki psikolojik motifler belirlenmiştir. Araştırmada türkülerin incelenmesinde nitel veri analiz yöntemlerinden etnografik araştırma desenine bağlı olarak doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada kültür ve Turizm Bakanlığının sayfasında yer alan Ankara Türküleri olarak tanımlanan 22 türkünün, türkülerde geçen psikolojik motifler bağlamında incelenmesi yapılmıştır. Bu kapsamda türkülerde 13 farklı kodlamanın, türkülerde geçen ifadelerle eşleştirilerek 109 kodlama yapılmıştır. Bu temalar içerisinde yapılan kodlamaların Sabır, Vazgeçmeme, Hasret / Kavuşma ‎İsteği, Bağlanma ve Aşk, Vatan-Millet Sevgisi, Güzel-Çirkin, Yalvarma, Ayrılık, Pişmanlık, Acıma, Kadere Teslim Olma, Üzüntü ve Sitem şeklinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca türkülerde birden fazla psikolojik motife yer verildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, Ankara türkülerinin yalnızca bir müzik türü değil, aynı zamanda bireylerin duygusal ifadelerini düzenledikleri, manevi destek buldukları, toplumsal kimliklerini anlamlandırdıkları ve kültürel belleklerini taşıdıkları önemli metinler olduğunu göstermektedir.