Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Psikolojik Dinamikler ve Pedagojik Müdahaleler Üzerine Lisansüstü Tezlerin İncelemesi

OpenAlex Türkçe

Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin temel dil becerilerine yönelik yaşadıkları kaygının psikolojik dinamiklerini ve bu kaygıyı azaltmaya yönelik pedagojik ile teknolojik müdahalelerin etkililiğini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği benimsenen çalışmada, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ölçüt örnekleme ile belirlenen, 2015-2025 yılları arasında tamamlanmış 15 lisansüstü tez (11 yüksek lisans, 4 doktora) analiz edilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen Tez Kodlama Formu aracılığıyla toplanmış; betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri birlikte uygulanmıştır. Araştırmanın güvenirliği, üç bağımsız kodlayıcı arasında hesaplanan %87 uyum oranıyla desteklenmiştir. Bulgular, öğrencilerin en yoğun kaygıyı konuşma ve yazma gibi anlık performans gerektiren üretici becerilerde deneyimlediğini ortaya koymaktadır. Psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, bu kaygının temel kaynakları arasında olumsuz değerlendirilme korkusu, akranlar tarafından yargılanma endişesi, hata yapma kaygısı ve mükemmeliyetçilik eğilimleri yer almaktadır. Kaygı ile öz yeterlik, motivasyon ve öğrenen özerkliği arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Müdahale çalışmalarına ilişkin bulgular, podcast ve e-dinleti uygulamalarının, yapay zekâ destekli uyarlanabilir telaffuz ortamlarının, akran değerlendirmesinin ve odaklanılmış geri bildirim stratejilerinin kaygı düzeylerini anlamlı ölçüde düşürdüğünü göstermektedir. Sonuç olarak, yabancı dil öğrenimindeki kaygının psikolojik açıdan güvenli öğrenme ortamları ve yapılandırılmış pedagojik tasarımlarla yönetilebilen bir duyuşsal değişken olduğu görülmüştür.