Erken Modern Dönemde “Sığınma” Olgusu ve Osmanlı-İran İlişkilerine Etkisi: Sâm Mirza ve Elkas Mirza Örnekleri

İngilizce (OpenAlex)

Bu çalışmada, 16. yüzyılda Osmanlı-Safevi/İran ilişkilerinde önemli bir yer tutan “sığınma” olgusu, özellikle Safevi hanedan mensuplarının Osmanlı topraklarına iltica etmeleri bağlamında ele alınmaktadır. Elkas Mirza ve Sâm Mirza örneklerinden hareketle yapılan değerlendirmeler bu tür sığınma vakalarının sadece bireysel güvenlik arayışına dayanmadığını, aynı zamanda Osmanlıların Safevi iç siyasetindeki kırılganlıkları kullanarak doğu sınırında ideolojik ve politik nüfuz kazanma stratejisinin bir parçası olduğunu göstermektedir. Osmanlıların Safevi şehzadelerini 'oğul' olarak kabul etmesi, onlar adına askeri seferler düzenlemesi ve taht iddialarını desteklemesi, Safevi politikasında yalnızca askeri değil aynı zamanda diplomatik ve sembolik üstünlük kurma çabasının da bir göstergesidir. Bununla birlikte, sığınmacı şehzadelerin başarısız olması Osmanlı müdahalesinin Safevi iç dengelerini kalıcı biçimde etkileme kapasitesinin sınırlı kaldığını göstermektedir. Makalede, hanedan içi rekabetin devletlerarası ilişkilere nasıl yansıdığı ve bireysel aktörlerin siyaseten nasıl araçsallaştırıldığı incelenirken, erken modern dönemde sığınma olaylarının diplomatik ve sembolik boyutları açığa çıkarılmaya çalışılmaktadır.