Makale detayı · 2026 · article
İbn Teymiyye’den IŞİD’e: Fikrî Süreklilik mi, Tarihsel Sapma mı?
Veri kaynağı ayrımı
- YÖKSİSYÖKSİS makale kaydı
- YÖKSİS dergi adıe-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi
- OpenAlexOpenAlex zenginleştirmesi (özet, atıf, konular)
- DergiParkDergiPark makale özeti ve sayfa bağlantısı
Özet
Araştırma, İbn Teymiyye’ye (1263–1328) ait düşüncelerin, çağdaş radikal İslamcı hareketlerden biri kabul edilen IŞİD tarafından nasıl yeniden yorumlandığını ve ideolojik amaçlarla nasıl araçsallaştırıldığını incelemektedir. Çalışmanın temel sorusu, düşünürün tarihsel bağlamda ortaya koyduğu fetvalarla teolojik görüşlerin, modern Selefî-Cihadî söylem içerisinde hangi yöntemlerle yeniden işlevselleştirildiği ve bu süreçte nasıl bir meşruiyet üretildiğidir. Bu bağlamda, klasik İslam düşüncesiyle çağdaş radikal söylemler arasındaki ilişki “fikrî süreklilik” ve “tarihsel sapma” ikiliği üzerinden tartışılmıştır. Bunun neticesinde IŞİD’in İbn Teymiyye’ye yaptığı vurgu, klasik İslam düşüncesinin epistemolojik sürekliliğini temsil etmekten ziyade, tarihsel bir sapma ve ideolojik manipülasyon olarak değerlendirilmiştir. İbn Teymiyye’nin konjoktürel savunmacı cihat anlayışıyla IŞİD’in bağlamından koparılmış, saldırgan ve mutlaklaştırıcı söylemi arasındaki fark, söylemsel yeniden üretim ve otorite inşası kavramları çerçevesinde incelenmiştir. Yöntem olarak İbn Teymiyye’nin temel eserleri tarihsel bağlamı içinde çözümlenmiş, ardından IŞİD’in propaganda ve metinlerinde ürettikleri söylemlerin, görüşlerinin teşekkülünde nasıl seçici biçimde yer aldığı ve yeniden çerçevelediği karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın özgün katkısı, onun düşüncelerini yalnızca tarihsel bağlamda incelemekle sınırlı kalmayıp, bunların çağdaş radikal hareketlerce söylemsel dönüşüme uğratılarak ideolojik amaçlarla kullanılmasını disiplinlerarası bir perspektiften ortaya koymasında yatmaktadır. Çalışma klasik İslam düşüncesinin çağdaş ideolojik kullanımlarına yeni bir perspektif geliştirmekte ve radikal hareketlerin söylem inşasında tarihsel figürlerin rolünü eleştirel bir biçimde değerlendirme imkânı sunmuştur.
This study examines how the ideas of Ibn Taymiyya (1263–1328) have been reinterpreted and instrumentalized for ideological purposes by ISIS, a contemporary radical Islamist movement. The central research question concerns the ways in which the jurist’s historical fatwas and theological positions have been refunctionalized within modern Salafi-Jihadi discourse, and how this process generates claims of legitimacy. In this context, the relationship between classical Islamic thought and contemporary radical narratives is analyzed through the dual framework of ‘intellectual continuity’ and ‘historical deviation.’ Consequently, ISIS’s emphasis on Ibn Taymiyya is interpreted not as a representation of epistemological continuity within Islamic thought, but rather as a historical distortion and ideological manipulation. Furthermore, the contrast between Ibn Taymiyya’s context-bound, defensive conception of jihad and ISIS’s decontextualized, aggressive, and absolutist rhetoric is explored within the conceptual framework of discursive reproduction and authority construction. Methodologically, Ibn Taymiyya’s major works are examined within their historical setting, followed by a comparative analysis of how ISIS selectively appropriates and reframes these views in its propaganda and discursive texts. The study’s original contribution lies in its interdisciplinary approach, which not only situates Ibn Taymiyya’s thought in its historical context but also demonstrates how contemporary radical movements transform and exploit these ideas for ideological ends. In doing so, the research develops a new perspective on the ideological uses of classical Islamic thought and offers a critical assessment of the role of historical figures in the discursive construction of radical movements.
Konular
Atıflar
OpenAlex cited_by_count. WoS veya Scopus atıf sayısı değildir; o kaynaklar için ayrı kolon yoktur.
0atıfOpenAlex · cited_by_count (önbellek / veritabanı)