Üdfüvî’nin El-İmtâ‘ Bi-Ahkâmi’s-Semâ‘ Kitabı Bağlamında Mûsikî Meselelerine Özgün ve Bütüncül Yaklaşımı

OpenAlex Türkçe

İslâm kültüründe mûsikînin hükümlerini ele alan semâ‘ kitapları arasında Memlûkler döneminde yaşamış Şâfiî mezhebinden Cafer b. Saleb b. Hassâm Üdfüvî’nin (ö. 748/1347) yazdığı eser içeriği ve prensipleri itibarıyla öne çıkmaktadır. el-İmtâ‘ bi-ahkâmi’s-semâ‘ adlı kitabında Üdfüvî, Kurân-ı Kerîm’in nağmeyle okunması, hüdâ, inşâd, şarkı söylenmesi, kadın ve erkeğin şarkı icrâ etmesi, bu konu hakkında haram veya mübah hüküm verenlerin delilleri, sûfîlerin delilleri gibi meseleleri kitap, sünnet, icmâ ve kıyâsla belirlenen hükümlerle ele almaktadır. Kendisinin de mûsikîşinas olduğu bilinen Üdfüvî, kitabının ikinci bölümünü tamamen mûsikî âletlerine ayırarak kendi döneminde bulunan def, şebbâbe ud, davul, zil, sunûc, kadîb ve diğer vurmalı çalgıların hem tanımlarına hem de fıkhî olarak durumlarına genişçe yer vermektedir. Aklî ve naklî delilleri zengin bir yelpazede ele alan bu eser, alanında muhteviyatlı çalışmalar arasındadır. Üdfüvî eserinde mûsikînin caiz olduğunu tüm delilleriyle ve çok yönlü bir şekilde aktarmaktadır. Bu çalışmada tarihsel müzikoloji, doküman analizi ve biyografi tekniği kullanılmıştır. Hakkında henüz Türkiye’de hiçbir araştırma yapılmamış olan bu eserin ilk kez tanıtılarak incelenmesi önem arz etmektedir.